Khám phá bản thân

VÌ SAO MBTI CHỈ NÊN LÀ CÔNG CỤ PHỤ TRONG HƯỚNG NGHIỆP?

(Recap chia sẻ của cô Phoenix Hồ trong webinar 4/1/2022)

MBTI là gì?

MBTI (Myers – Briggs Type Indicator) là công cụ trắc nghiệm khám phá tính cách tự nhiên của con người. Tác giả của MBTI là hai mẹ con người Mỹ, Katharine Cook Briggs và con gái của bà Isabel Briggs Myers. 

4 cặp phạm trù trong MBTI

  1. Hướng nội và hướng ngoại (chiều hướng tập trung sự chú ý và nạp năng lượng)
  • Người hướng nội: có xu hướng nạp năng lượng bằng cách suy nghĩ, tưởng tượng, suy ngẫm trong đầu mình. Họ thích làm việc một mình hoặc với một nhóm nhỏ và thường suy nghĩ kỹ trước khi hành động. Đôi khi, họ có thể thích ý tưởng trong đầu mình hơn là thực hiện chúng. Trong mắt người khác, người hướng nội có thể được nhận định là kín đáo, hay suy nghĩ. Người hướng nội thoải mái khi làm việc một mình và đôi khi suy nghĩ quá nhiều thay vì hành động.
  • Người hướng ngoại: có xu hướng nạp năng lượng thông qua tham gia các hoạt động, các sự kiện. Họ thấy vui khi tương tác với nhiều người và khi đem lại năng lượng cho người khác. Người hướng ngoại sẽ hiểu hơn về điều gì đó khi họ nói to ý nghĩ đó ra và nghe người khác bàn luận. Họ cảm thấy thoải mái khi làm việc với nhiều người, có nhiều bạn bè. Điểm yếu của họ là đôi khi không suy nghĩ trước khi bắt tay vào dự án nào đó.

2. Tri giác và trực giác (cách tiếp nhận thông tin và dạng thông tin chúng ta yêu thích, tin tưởng)

  • Người có xu hướng tri giác: thường để ý đến những gì thực tế, hữu hình, có thể nghe, ngửi, cầm, nắm, chạm. Họ chú ý đến những gì xảy ra trong thực tế và nhớ được đến chi tiết. Đối với người tri giác, họ thích nhìn thấy ứng dụng trong thực tiễn hơn là lý thuyết. Những câu miêu tả đúng về họ là: họ nhớ các sự kiện đúng như những gì chúng diễn ra trong thực tế; họ là người thực tế và sẽ bắt đầu từ thực tế để tạo nên bức tranh toàn cảnh; đôi khi họ để ý quá nhiều tới sự kiện thực tế trong quá khứ và hiện tại đến nỗi có thể sẽ bỏ lỡ mất cơ hội.
  • Người có xu hướng trực giác: để ý đến những ấn tượng, ý nghĩa và mô hình từ những gì tôi thu thập được. Họ học bằng cách tư duy, suy nghĩ hơn là từ trải nghiệm. Những điều mới mẻ và có thể xảy ra trong tương lai thường hấp dẫn họ. Họ nhớ sự kiện chủ yếu bằng cách nhớ ý nghĩa câu chuyện, họ yêu thích những điều mới mẻ và thích nhìn toàn cảnh trước khi tìm hiểu các yếu tố thực tế chi tiết. Người trực giác đôi khi quá chú tâm vào các cơ hội mà quên chú tâm vào việc thực hiện chúng.

3. Lý tính và Cảm tính (Cách chúng ta ra quyết định)

  • Người lý tính: họ thích tìm sự thật cốt lõi, phân tích lợi hại và đưa ra quyết định một các nhất quán và logic. Họ cố gắng đưa ra quyết định khách quan thay vì bị ảnh hưởng bởi mong đợi cá nhân hay sự ảnh hưởng của người khác.
  • Người cảm tính: đưa ra quyết định dựa vào những gì con người quan tâm và ý kiến của những người có liên quan. Họ thích quan tâm đến các giá trị và cố gắng đem lại một quyết định có lợi cho nhiều người. Họ thích gìn giữ và xây dựng mối quan hệ hòa hợp. Người khác thường đánh giá họ là biết quan tâm, ấm áp và khéo léo.

4. Nguyên tắc và linh hoạt (Cách tiếp cận thế giới bên ngoài)

  • Người có xu hướng nguyên tắc: yêu thích sống và làm việc theo kế hoạch, có trật tự. Họ yêu thích mọi thứ được dàn xếp ổn thỏa. Mọi việc có diễn ra theo đúng kế hoạch hay lịch trình hay không rất quan trọng đối với họ. Hoàn thành công việc khiến họ hài lòng. “5 thích” của người nguyên tắc bao gồm: thích cuộc sống có hệ thống có trật tự, thích lên lịch trình cho các hoạt động, thích lên kế hoạch ngắn hạn và dài hạn, thích bắt đầu sớm để tránh rủi ro ở phút chót, thích giải quyết công việc một cách tuần tự.
  • Linh hoạt: thích lối sống linh hoạt, ngẫu hứng, tận hưởng trải nghiệm thay vì kiểm soát. Họ thấy bức bách với những kế hoạch chi tiết hay việc chốt hạ quyết định. Họ thích cởi mở đón nhận thông tin và không ngại thay đổi kế hoạch dù ở phút cuối. Họ tận dụng các nguồn lực sẵn có khi đối diện với các cơ hội và nhu cầu mới.Tôi thích giải quyết công việc nương theo tình hình đang diễn ra và với những thông tin mới xuất hiện.

Từ 4 phạm trù này, MBTI phân loại thành 16 nhóm tính cách khác nhau. Bài trắc nghiệm chuẩn nhất là bài bằng tiếng Anh của Mỹ. Ngoài ra, bạn có thể làm bài trắc nghiệm phiên bản tiếng Việt trên topv.vn hoặc mbti.vn (các bản tiếng Việt không được chuyên gia khuyến khích do các vấn đề về bản quyền và việc thẩm định tính chính xác).

Vì sao không nên sử dụng MBTI cho học sinh THPT?

1 – Vì học sinh THPT chưa thực sự nhiều trải nghiệm và vốn sống, chưa hiểu bản thân ở mức đủ để có thể soi chiếu bảng kết quả của MBTI với tính cách của chính họ. Vì  thế, việc làm MBTI ở thời điểm này nếu không đúng tinh thần, không đúng cách tiếp cận dễ “gây nhiễu” thông tin đối với teener.

2 – Rất nhiều bạn trẻ khi làm trắc nghiệm dễ có xu hướng lệ thuộc vào kết quả thay vì chỉ coi nó là kênh tham khảo. Đối với người trẻ, phương pháp quan trọng nhất phải là trải nghiệm, là hành động, là kiểm nghiệm và quan sát bản thân. Việc lệ thuộc vào kết quả như một cái bẫy “tự áp đặt”, “tự dán nhãn”, triệt tiêu khả năng tự nhận định và dễ từ chối các cơ hội hay các hướng đi khác với kết quả.

3 – MBTI chỉ tập trung vào tính cách chứ không đo lường các yếu tố khác như khả năng, kỹ năng, động lực… Vì vậy, nó không nên là công cụ hướng nghiệp chủ đạo mà chỉ có thể là công cụ hỗ trợ, công cụ phụ đem lại một kênh tham khảo, một khía cạnh nhỏ trong hành trình hướng nghiệp nhiều góc nhìn đa dạng khác.

4 – Kể cả vì 3 lý do như trên, thì việc dễ dàng thực hiện trắc nghiệm online sẽ khiến các bạn trẻ vẫn sẽ tìm kiếm và click. Vì vậy, các bạn có thể làm bài trắc nghiệm để thử xem kết quả phân tích giống và khác tính cách hiện tại của mình như thế nào. Riêng với việc có các bảng gợi ý về ngành nghề thì bạn hãy hiểu giúp mình rằng, bản thân MBTI rất cẩn trọng trong việc khuyến khích người dùng làm gì, những gợi ý nghề nghiệp họ đưa ra không được trình bày theo kiểu khẳng định “nhóm tính cách này phù hợp với những ngành nghề này” mà chỉ là sự quan sát và thống kê “chúng tôi nhận thấy, nhóm tính cách này thường gồm những người làm việc trong các ngành nghề này…).

Ví dụ, có cái khảo sát thú vị của MBTI thế này, MBTI nhận thấy tỷ lệ lý tính trong nữ giới ở Singapore cao hơn so với nữ giới ở các nước châu Á khác, lý do là vì các bậc phụ huynh ở Singapore có tư duy giáo dục con cái riêng của họ, họ tin rằng việc vun đắp lý tính sẽ đem lại nhiều thuận lợi cho con gái của họ trong công việc tương lai nên từ sớm đã chú trọng vun đắp điều này từ khi con gái họ là những đứa trẻ.

Vậy MBTI phù hợp với đối tượng và mục đích nào?

1 – MBTI rất phù hợp với các bạn sinh viên sắp ra trường và đang trong giai đoạn cân nhắc nên tìm kiếm công ty, cơ quan, đơn vị để làm việc. Nói cách khác, MBTI rất hữu ích khi hỗ trợ lựa chọn môi trường làm việc phù hợp với tính cách.

2 – MBTI được giới tuyển dụng nhân sự ưa chuộng bởi công việc của họ là tìm kiếm nhân sự cho tổ chức, việc tìm kiếm được nhân sự có màu sắc tính cách, có thiên hướng làm việc như thế nào rất quan trọng để đáp ứng hai từ “phù hợp”.

3 – MBTI cũng tỏ ra hiệu quả khi chúng ta muốn xây dựng đội nhóm, nó giúp chúng ta cộng sự của mình và có được sự thấu hiểu. Từ đó, chúng ta biết cách phối hợp với các cộng sự của mình và nhận ra điều tuyệt vời đó là, những tính cách khác biệt có thể có xung đột nhưng khi biết khai thác, chúng giúp bổ khuyết cho nhau và làm nên tổ chức đa dạng, sáng tạo và hài hòa.

Như chia sẻ của cô Phoenix, hai mẹ con Briggs và Myer khi tạo ra MBTI đã hướng đến mong ước lớn nhất là giúp mọi người thấu hiểu lẫn nhau, biết cách hòa hợp, xóa bỏ xung đột. Công cụ này được tạo ra sau thế chiến I, vì vậy, có lẽ hai tác giả hình dung về một tương lai giảm bớt chiến tranh khi con người biết thấu hiểu và biết hợp tác cùng nhau hài hòa, hiệu quả hơn.

MBTI và mình thì thế nào?

Ở góc độ cá nhân, mình khá thích MBTI, cảm thấy nó đúng đến 80% với bản thân. MBTI phù hợp cũng vì mình đã là người đi làm, đã hiểu bản thân phần nào và trải qua nhiều môi trường làm việc. Cảm giác lần đầu đọc kết quả MBTI (mình thuộc nhóm tính cách Người cho đi – ENFJ), mình đã đoc ngấu nghiến luôn (hồi đó làm và đọc trên topcv.vn, dùng tạm bản tiếng Việt và free, he he). Ngay lập tức mình gửi cho cô học trò ruột cùng làm, bạn ấy cũng há hốc miệng và tỏ ra rất hứng thú.

Nhưng ở phương diện giáo dục hướng nghiệp, mình cần thận trọng trước khi sử dụng một công cụ nào đó và chia sẻ nó với các bạn học sinh THPT. Vì thế, mình tham gia buổi webinar của cô Phoenix Hồ, chuyên gia giáo dục và tư vấn hướng nghiệp uy tín ở Việt Nam. Bài học lớn của mình qua buổi đó là không phải cái gì phù hợp với mình cũng đều phù hợp với học viên của mình, vì mình đã 32 trong khi người học của mình mới đang là các thiếu niên chưa đến 18.

Các đặc điểm của mình bao gồm Hướng ngoại, Trực giác, Cảm tính, Linh hoạt và nhóm tính cách mình thuộc về là ENFJ. Mình thấy đúng với những con đường mình đang đi và thấy vui vui vì điều đó. Và cũng vì tính cách linh hoạt, nên mình sẽ tìm cách thiết kế chương trình và khai thác theo cách phù hợp để học viên của mình cũng sẽ được hưởng lợi từ MBTI. Vì mình nghĩ, thông tin có thể đến với các em bất kỳ lúc nào, chi bằng nếu có thể, thì hướng dẫn các em có cách nhìn đúng và làm chủ thông tin ngay từ đầu thì tốt hơn. Mình nghĩ thế! Và tất nhiên, sẽ làm như vậy!

 

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo