Khóa học

“VẼ VỜI ĐỂ CẠP ĐẤT MÀ ĂN HẢ CON?”

(Những câu chuyện hướng nghiệp)

“Em thích vẽ từ mầm non cơ cô ạ! Mà không phải thích rồi thôi, em thích đến giờ luôn đó cô!”

Trong khi nhiều bạn tuổi teen khác còn loay hoay với câu hỏi “Tôi thích gì và có khả năng gì?” thì Nguyễn Hạnh Phương* đã có đáp án cho mình. Em mê vẽ từ khi học mầm non. Lên tiểu học, Phương vẫn yêu mỹ thuật và đặc biệt bị thu hút bởi cái đẹp. Hồi đó, có một chị thợ may thuê nhà Phương để mở cửa hàng, em thường xin vải vụn của chị rồi mày mò thiết kế và tự khâu những bộ váy áo cho búp bê. Những bộ váy áo ấy được bạn bè đón nhận và Phương đã bán được chúng cho những “khách hàng” đầu tiên chú ý đến khả năng của mình. Bắt đầu từ những điều bé nhỏ ấy, dù tuổi còn chưa được hai con số, em đã nghĩ về một tương lai sẽ theo đuổi con đường liên quan đến cái đẹp, đến thiết kế!

Từ khi vào lớp 6, người thân bắt đầu trò chuyện với em nhiều về ngành Y và ngành An ninh, hai ngành truyền thống của gia đình. Cha mẹ cũng định hướng em theo hẳn những hướng đi này. Hè lớp 9 gia đình đã cho em đi học thêm theo các môn thuộc khối A1 để phục vụ lựa chọn này. Dù thế, Phương vẫn thấy mình có kết nối với mỹ thuật. Vì thế, ngay cả khi chưa nhận giấy báo trúng tuyển, chưa biết mình có đỗ vào trường THPT Hoàng Văn Thụ hay không (trường em đã đặt hồ sơ) nhưng em đã chủ động xin chị chủ nhiệm CLB Vẽ cho em được tham gia nếu em vào được trường. Từ khi vào lớp 10, sinh hoạt cùng CLB Vẽ, niềm ham thích và khả năng vẽ của Phương càng mạnh mẽ hơn. Em tìm nhiều cơ hội để được vẽ. Là học sinh lớp 10 nhưng Phương đã có thể vừa thỏa niềm yêu thích vừa kiếm được tiền. Em vẽ tranh tường và được trả công. Gần đây, trong một lần đăng hai bức tranh lên facebook cá nhân, dù không chủ ý bán nhưng đã có người hỏi mua và Phương bán được 550.000đ/bức. Đó là hai bức tranh ở dưới này, em cười tự hào và cho tôi xem hai bức tranh mới bán:

“Vẽ vời thì cạp đất ra mà ăn hả con?”, “Vẽ tranh ra thì ai người ta mua, tranh có ăn được đâu?”, “Thiết kế đồ họa cũng là vẽ vời cả thôi, nghề này không ổn định đâu!”

Những câu nói như thế này Phương nghe không phải một lần và cũng không phải chỉ từ một người. Em đã có những cuộc nói chuyện “rất người lớn” với mẹ để chia sẻ về dự định thi vào ngành Thiết kế đồ họa, trường Đại học Kiến trúc. Chưa biết cuối lớp 12, quyết định cuối cùng sẽ là gì nhưng riêng việc phải nghe những lời lẽ nặng nề và chịu đựng sự phản đối quyết liệt của mẹ, của bác, của chị đã khiến em tổn thương sâu sắc. “Em đã khóc rất nhiều!”, Phương nói thế khi vừa kể vừa lau nước mắt. Sau cuộc trò chuyện ấy, em chọn cách im lặng mỗi khi mẹ hay chị chế giễu về việc vẽ của mình. Một bức tường xuất hiện giữa em và mọi người trong nhà khi nói về chuyện nghề nghiệp. Kết quả là, mọi thứ dậm chân tại chỗ và bức tường ngày càng cao hơn.

Thay đổi khuôn mẫu phản ứng!

Trong một buổi chia sẻ tại “Tumany Show”, tôi và em cùng ngồi phân tích lại những gì đã xảy ra và những gì em muốn sẽ xảy ra trong tương lai theo khuôn mẫu phản ứng. Công thức của khuôn mẫu phản ứng gồm 5 yếu tố và theo chiều mũi tên như thế này:

HOÀN CẢNH –> SUY NGHĨ –> CẢM XÚC –> HÀNH ĐỘNG –> KẾT QUẢ

(Dựa theo khuôn mẫu phản ứng trong tài liệu kỹ năng cảm xúc – xã hội của Life Art)

Kết quả là:

Khuôn mẫu phản ứng Khuôn mẫu cũ Khuôn mẫu mong muốn 
(1) Hoàn cảnh Bị gia đình phản đối theo đuổi ngành Thiết kế đồ họa và yêu cầu theo ngành Y/An ninh Bị gia đình phản đối theo đuổi ngành Thiết kế đồ họa và yêu cầu theo ngành Y/An ninh
(2) Suy nghĩ Tình huống này quá khó khăn, tôi không thể làm gì được, không ai hiểu tôi + Tôi hiểu rằng sự phản đối quyết liệt đến từ tình yêu thương và sự lo lắng của người thân cho tương lai của tôi.

+ Gia đình tôi chưa hiểu rõ về nghề nghiệp này và chưa nhìn thấy sự phù hợp cao của tôi đối với nghề.

+ Tôi chưa tạo được sự tin tưởng ở người thân và chưa khiến họ nhìn thấy khả năng và sự phù hợp của mình với nghề.

+ Tôi chưa biết cách thuyết phục và chuyển hóa xung đột.

+ Cha mẹ không phải là kẻ địch, cha mẹ luôn luôn là nguồn lực, là đồng minh tốt nhất mà tôi có.

(3) Cảm xúc Bất lực, buồn nản, thất vọng. + Bình tĩnh (chấp nhận sự phản đối như một điều khách quan khi bản thân chưa tạo ra các yếu tố giúp người thân hiểu và tin tưởng)

+ Di chuyển cảm xúc từ vùng tiêu cực sang vùng tích cực, lạc quan, quyết tâm.

(4) Hành động Im lặng.

Âm thầm tự làm những gì mình muốn.

+ Giữ thái độ ôn hòa, bình tĩnh trong các cuộc trò chuyện.

+ Xác định rõ mục tiêu và lên kế hoạch hướng nghiệp (từ lớp 10 đến hết lớp 12) và thực hiện trước khi ra quyết định vào cuối năm lớp 12.

+ Tìm hiểu và trải nghiệm nghề mình đang muốn theo đuổi và cả một số nghề gia đình gợi ý để xác định rõ hơn sự phù hợp của mình với nghề.

+ Tìm và thực hiện các giải pháp nhằm tăng sự tin tưởng của gia đình với bản thân và chia sẻ với nỗi lo của cha mẹ.

(5) Kết quả + Không tìm được tiếng nói chung với gia đình, không khí gia đình căng thẳng.

+ Hoang mang khi nghĩ về việc lựa chọn nghề nghiệp và việc mình quyền ra quyết định tới đâu.

+ Tin tưởng vào lựa chọn của chính mình.

+ Lựa chọn & theo đuổi được ngành và trường mình muốn.

+ Giữ được tình cảm tốt với người thân.

Cuộc trò chuyện của chúng tôi vừa tạm kết thúc sáng 26/9/2021. Để những điều em mong muốn trở thành hiện thực, em còn rất nhiều điều phải làm và tôi vẫn sẽ đồng hành bất kì khi nào em cần một người ngồi xuống bên cạnh, lắng nghe em và có khi chỉ cần im lặng nghe em nói thôi.

Với những cuộc trò chuyện như thế này, tôi mong hành trình hướng nghiệp của em sẽ không chỉ là nghĩa vụ phải trải qua, hay cuộc chiến cần tranh đấu, mà thực ra nó nên là một con đường dành để tận hưởng, để khám phá và để chứng kiến sự chuyển hóa tích cực của bản thân! Em sẽ làm được thôi! Tôi tin như thế!

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo