Khóa học

TEENER, TƯƠNG LAI CỦA BẠN XỨNG ĐÁNG CÓ MỘT KẾ HOẠCH!

(Những chu kỳ trải nghiệm nghề nghiệp trong ba năm học THPT)

Bạn thân mến! Ai đó sẽ khuyên bạn hình dung về bản thân trong tương lai xa, rằng chúng ta muốn trở thành người như thế nào trong 5 năm hoặc 10 năm nữa. Lời khuyên đó có thể có ích với một số người. Dù vậy, đối với mong muốn tìm kiếm ngành nghề phù hợp của một học sinh THPT, lời khuyên chân thành của tôi là hãy bắt đầu từ hiện tại: với ba năm phổ thông của bạn. Lưu ý là bạn không có toàn thời gian để hướng nghiệp, chiếc bánh thời gian mỗi ngày của bạn còn phải phân bổ cho nhiều nhiệm vụ khác như học tập ở trường, làm bài tập về nhà, học thêm (thực tế rất phổ biến ở Việt Nam), tham gia hoạt động của trường lớp, ăn uống sinh hoạt,…Vì thế, bạn càng cần có một kế hoạch!

Thiết lập mục tiêu: 

SMART là nguyên tắc xác định mục tiêu được sử dụng phổ biến hiện nay và có thể áp dụng linh hoạt với rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Bạn có thể vận dụng nó để lập mục tiêu hướng nghiệp cho mình. Mục tiêu dài hạn và mục tiêu ngắn hạn đều có thể dựa theo 5 tiêu chí ngắn gọn, hiệu quả của SMART:

  • S – Specific: Cụ thể, dễ hiểu.
  • M – Measurable: Đo lường được
  • A – Attainable: Khả thi
  • R – Relevant: Liên quan
  • T – Time-Bound : Thời gian hoàn thành 

Với mục tiêu dài hạn, đừng viết chung chung và khó đo lường như thế này: “Tôi muốn tốt nghiệp, sau đó chọn được ngành nghề phù hợp và chọn được con đường học tập tối ưu sau THPT”. Dựa vào SMART, bạn có thể viết rõ ràng hơn, như bảng mục tiêu của một bạn học sinh lớp 10 chưa hề biết mình thích gì, giỏi gì hay muốn theo đuổi ngành nghề nào ở dưới đây:

Sau ba năm THPT, tôi muốn đạt được 5 mục tiêu sau:

Stt Mục tiêu dài hạn Kết quả mong đợi
1 Biết được 3 ngành nghề phù hợp với bản thân và lựa chọn được ngành nghề phù hợp nhất với mình vào thời điểm đó. Hài lòng và tự tin với quyết định ngành nghề của bản thân 
2 Theo học tại một trường đại học quốc tế trong nước (dù hoàn cảnh gia đình không thực sự vững chắc) Đủ điều kiện nhận học bổng của một trường đại học quốc tế trong nước (tại Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh)
3 Sở hữu 1 profile chất lượng với các thông số cụ thể về học tập (học lực Giỏi, hạnh kiểm Tốt), kỹ năng nền tảng (thuần thục 5-7 kỹ năng), kinh nghiệm hoạt động xã hội (3-5 dự án chất lượng). Profile giúp ích cho hồ sơ xin học bổng vào trường đại học.

Tôi thuần thục một số kỹ năng nền tảng.

4 Cha mẹ ủng hộ lựa chọn của tôi. Cha mẹ tin tưởng vào sự trưởng thành của tôi.

Cha mẹ là đồng minh, là nguồn lực của tôi. 

5 Tôi được quyền và tự tin ra quyết định cho tương lai của mình. Tôi trưởng thành!

Mục tiêu ngắn hạn

Nếu đã có mục tiêu dài hạn, bạn hãy phân bổ chúng vào 3 năm học hoặc vào thời lượng còn lại mà bạn có trước khi thi tốt nghiệp. Khi phân bổ vào quỹ thời gian đó, bạn sẽ có các mục tiêu ngắn hạn rất cụ thể. “Không có lâu đài nào chỉ xây trong một đêm”, việc xác định cụ thể, chính xác những mục tiêu ngắn hạn và hoàn thành chúng là cách hoàn thành mục tiêu dài hạn mà bạn đã vạch ra. Cũng có thể bạn băn khoăn “Tôi còn chưa rõ lắm về chính mình, hơn nữa tôi còn thay đổi nhiều, tôi biết đặt mục tiêu ra sao?”. Tuy vậy, đó mới là lý do bạn cần thiết lập mục tiêu cho mình, điều tuyệt vời nữa là bạn làm chủ mọi mục tiêu đó và hoàn toàn chủ động điều chỉnh nó khi thấy cần thiết. Vậy chúng ta tìm kiếm mục tiêu ngắn hạn như thế nào? Câu hỏi này có thể được giải đáp bằng một câu hỏi nữa: “Để đạt mục tiêu dài hạn, ở từng chặng tôi cần đạt được mục tiêu nhỏ nào?”. 

Ví dụ, với mục tiêu dài hạn như trên, bạn học sinh trên có thể phân bổ vào các tài khoản mục tiêu trong các giai đoạn ngắn hạn như thế này:

Tài khoản mục tiêu Lớp 10 Lớp 11 Lớp 12
Tài khoản học tập Học lực Giỏi, hạnh kiểm Tốt. Học lực Giỏi, hạnh kiểm Tốt.
  • Học lực Giỏi, hạnh kiểm Tốt.
  • Đạt học bổng của 1 trường đại học quốc tế trong nước.

Tài khoản hiểu mình

Xác định được 5 rễ cây nghề nghiệp của bản thân ở thời điểm đó (sở thích, khả năng, tính cách, năng lực học tập, giá trị). Chắc chắn hơn về 5 rễ cây nghề nghiệp.

Trả lời được câu hỏi “Tôi là ai?”

Biết rõ mình là ai và tự tin trả lời “Tôi là…”
Tài khoản hiểu nghề Tìm hiểu, trải nghiệm thực tế và mô tả được 2-3 ngành nghề mình quan tâm.
  • Duy trì tìm hiểu, trải nghiệm ngành nghề yêu thích từ lớp 10 (nếu có).
  • Tìm hiểu, trải nghiệm thêm 2 nghề khác mà mình hứng thú.
  • Xác định 1 hướng ngành nghề chủ đạo và 2 hướng ngành nghề vệ tinh phù hợp với bản thân.
  • Tự tin nắm rõ hướng nghề chủ đạo và hướng nghề vệ tinh phù hợp với mình.
  • Hiểu thị trường lao động.
  • Ra được quyết định ngành nghề sau lớp 12.
Tài khoản kỹ năng nền tảng
  • Kỹ năng thiết lập mục tiêu và lập kế hoạch
  • Kỹ năng tìm kiếm, thu thập thông tin
  • Kỹ năng giao tiếp và hợp tác
  • Kỹ năng quản lý bản thân
  • Kỹ năng tài chính cá nhân
  • Kỹ năng viết và thuyết trình
  • Kỹ năng quản lý thời gian
  • Kỹ năng đối mặt với áp lực
  • Kỹ năng thuyết phục và ra quyết định

Ngay cả khi bạn có các mục tiêu ngắn hạn như trên để phân bổ vào từng năm học, mọi thứ cũng còn rất khái quát nên chúng ta sẽ không dừng lại ở đó. Ta sẽ tìm kiếm giải pháp cho từng chặng để kéo gần mục tiêu dài hạn (nơi bạn muốn đến) với những đặc điểm của bạn trong hiện tại (nơi bạn đang đứng). Điều cần làm tiếp theo là một kế hoạch hành động cụ thể. 

Kế hoạch hành động:

Nếu bạn là học sinh lớp 10 và đang nghiêm túc nghĩ đến việc tìm kiếm ngành nghề phù hợp cho tương lai, điều đó thật tuyệt! Bạn sẽ có ba năm để thực hiện kế hoạch của mình và tôi tin rằng, người nào dành nhiều thời gian hơn, hiển nhiên trải nghiệm sẽ phong phú hơn, kết quả đến sớm hơn, trừ những trường hợp ngoại lệ (mà trường hợp ngoại lệ chỉ là thiểu số). Nhưng nếu bạn là học sinh lớp 11 hoặc thời gian đầu của lớp 12 thì bạn vẫn có thể nhập cuộc vào kế hoạch này ở các vị trí tương ứng. 

Vậy kế hoạch tìm kiếm ngành nghề phù hợp trông như thế nào?

Lớp Hành trình hướng nghiệp Kết quả
Học kỳ 1 Học kỳ 2 Nghỉ hè
10 Phiên bản 0

VHN1 – Khởi động

VHN2  VHN3   

Phiên bản 1

11 VHN4  VHN5  VHN6  Phiên bản 2
12 VHN7  VHN8  VHN9 – Về đích Phiên bản 3

Trong đó:

  • Phiên bản ở đây là bản thân bạn trong các chặng tương ứng với mức độ tích lũy của các tài khoản bên trên như tài khoản học tập, tài khoản hiểu mình, tài khoản hiểu nghề và tài khoản kỹ năng nền tảng.
  • VHN là các vòng trải nghiệm ứng với các chặng khám phá bản thân, tìm hiểu ngành nghề, đúc kết sự phù hợp của ngành nghề với bản thân. Mỗi năm học bạn có ba vòng hướng nghiệp ứng với học kỳ 1, học kỳ 2 và kỳ nghỉ hè. 
  • Như vậy, nếu bạn bắt đầu xác định việc mình sẽ trải nghiệm nhiều ngành nghề trước khi đưa ra quyết định cuối cùng (sau khi kết thúc lớp 12), bạn có thể tham khảo bảng chu kỳ hướng nghiệp ở trên. Trong ba năm bạn có thể trải nghiệm sâu chí ít từ 6 đến 8 ngành nghề, một con số không thể bị coi thường nếu ta hình dung ra việc tích lũy cho 4 tài khoản (tài khoản thành tích học tập, tài khoản hiểu mình, tài khoản hiểu nghề, tài khoản kỹ năng nền tảng) sẽ có kêt quả như thế nào!

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo