Ngành có chi? Nghề có gì?

NGÀNH – NGHỀ – CÔNG VIỆC: CÓ THẬT ĐỀU GIỐNG NHAU?

(Bài 1 - Chủ đề "Đập tan ngộ nhận trên hành trình hướng nghiệp")

1. Ngành nghề và ngành đào tạo?

Thực ra, những khái niệm này không hoàn toàn giống nhau. Về “ngành”, thường có hai cách hiểu: ngành đào tạo và ngành nghề. Ngành đào tạo được giải thích trong “Danh mục giáo dục đào tạo” ban hành kèm thông tư số 24/2017 của Bộ GD&ĐT là “tập hợp những kiến thức, kỹ năng chuyên môn liên quan đến một lĩnh vực khoa học hoặc một lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp nhất định”. Như vậy, ngành đào tạo chỉ các lĩnh vực chuyên môn trong phạm vi giáo dục đào tạo, gắn với hệ thống các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, dạy nghề. 

Trong khi đó, ngành nghề thường chỉ các vị trí nghề nghiệp, việc làm cụ thể trong thực tế thị trường lao động. Để đảm nhận các vị trí này, chúng ta không chỉ cần kiến thức, kỹ năng chuyên môn (hầu như mới được trang bị khái quát và còn khá nặng lý thuyết trong trường đào tạo) mà còn cần những năng lực quan trọng khác để có thể hành nghề như phẩm chất nghề nghiệp, thái độ nghề nghiệp, các kỹ năng nền tảng… 

Điều đó có nghĩa là, không phải cứ hoàn thành chương trình đào tạo, có bằng cấp là bạn có thể làm “ngon ơ” một ngành nghề nào đó! Từ ngành đào tạo đến ngành nghề là quả quá trình nỗ lực vận dụng những gì được học vào thực tế công việc và không ngừng học hỏi, nâng cấp bản thân để có thể trở thành một người lao động có giá trị trong thị trường nhân lực.

Trong một ngành, có nhiều vị trí nghề nghiệp khác nhau.

2. Nghề nghiệp và công việc cũng không phải là một!

Trước khi giải thích, tôi muốn bạn cùng đọc đoạn trò chuyện của hai cha con dưới đây, đoạn trích này có trong cuốn sách “Dạy con làm giàu” (Robert T.Kiyosaki & Sharon L. Lechter):

– Con có thấy sự khác nhau giữa nghề nghiệp và công việc không?

Tôi hơi bối rối và hỏi lại: Không phải hai thứ là một sao cha? Không phải nghề nghiệp giống công việc sao?

Người cha giàu lắc đầu nói: Nếu con muốn thành công trong đời, con cần biết sự khác nhau đó.

– Có gì là quan trọng?” Mike hỏi và cả hai đứa nhún vai, chờ bài học của cha vì biết nó sẽ đến cho dù chúng tôi có muốn nghe hay không.

– Cha ruột của con thường nói gì về chuyện tìm việc làm?

Nghĩ một chút tôi trả lời: Cha con vẫn nói là đi học và học cho giỏi vào để tìm được việc làm tốt.

– Thế cha con có nói Làm bài tập đi để có việc làm tốt không?”

  – Vâng có. Tôi trả lời: Cha con có nói những điều như thế.

– Vậy cái khác nhau giữa nghề nghiệp và công việc là gì? Người cha giàu hỏi lại.

– Con không biết. Với con thì cái nào cũng là công việc thôi! 

– A, con hiểu cha muốn nói gì rồi.

Mike thốt lên.

– Nghề nghiệp là việc con làm được trả lương. Còn công việc thì con không được trả lương, ví dụ bài tập về nhà. Công việc là những gì con làm để chuẩn bị cho nghề nghiệp của mình.

Người cha giàu gật đầu, “Đúng vậy. Đó là sự khác nhau giữa công việc và nghề nghiệp. Con ăn lương từ nghề của mình nhưng con chẳng được trả lương cho việc của mình.”

Bạn có thể tìm thấy những định nghĩa mang tính học thuật hơn về nghề nghiệp và công việc. Nhưng tôi thích cách lý giải của người cha trong đoạn trò chuyện này. Với ông, nghề nghiệp là vị trí công việc cụ thể mà một người sẽ gắn bó trong thời gian dài và kiếm được thu nhập từ nó. Trong khi, công việc là những hoạt động, thao tác cụ thể để thực hiện nghề nghiệp đó. Một nghề nghiệp có rất nhiều công việc phải làm, cả công việc chính và các công việc phụ.

Hoặc chúng ta cùng đến với một ví dụ cụ thể để bạn dễ hình dung hơn nữa. Ngành kinh tế là một lĩnh vực rộng, trong đó có nhiều vị trí nghề nghiệp khác nhau như nghề Sales, nghề Marketing, nghề nhân sự, nghề kiểm toán, nghề kế toán, nghề chuyên viên đầu tư, nghề quản trị, nghề tư vấn quản trị… Mỗi nghề trong số đó lại có những công việc tương ứng của nó để đáp ứng nhu cầu xã hội. Ví như nghề Sales, nhiều bạn hiểu rất đơn giản nghề này là mang sản phẩm đi bán cho khách hàng và thu tiền về cho công ty. Nhưng thực tế, mỗi nhân viên bán hàng cần thuần thục rất nhiều công việc như nắm bắt kiến thức về sản phẩm, cách thức bán hàng (kịch bản bán hàng, chiến dịch bán hàng…), tìm kiếm thông tin về người mua, thuyết phục họ mua hàng, làm hợp đồng, pháp lý, giải quyết các tình huống phát sinh gắn với mỗi đơn hàng, làm báo cáo. 

3. Chốt lại, tôi hiểu như thế này!
Như vậy, công việc nằm trong nghề và nghề nằm trong ngành. Ngành đào tạo cũng không đồng nhất với ngành nghề trong thực tế thị trường lao động. Bạn cần thận trọng để không rơi vào “bẫy tên ngành”, tức là đừng hiểu giản đơn học ngành nào thì ra làm nghề có tên y hệt như vậy hay thấy tên ngành hay hay thì lựa chọn mà chưa hiểu rõ bản chất ngành đó đáp ứng nhu cầu nào của xã hội và có những vị trí nghề nghiệp ra sao.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo