Khóa học

DÒNG SÔNG CUỘC ĐỜI VÀ KỸ THUẬT KỂ CHUYỆN (Bài 1)

Công cụ thú vị để phác họa lại những khúc sông của bạn

Tác dụng của việc sử dụng dòng sông cuộc đời trong khám phá bản thân?

Cách này giúp bạn khám phá bản thân ở góc độ chủ quan, mở cánh cửa từ bên trong cho ánh sáng tràn vào và nhìn rõ những gì mình đang có. Học sinh của tôi gọi công cụ này là “thế giới chiêm nghiệm”. Hiểu đơn giản, dòng sông cuộc đời là bức tranh phác họa lại những chặng đường đời, những “khúc sông” bạn đã sống để có dịp soi chiếu lại mình và nhận ra những dữ liệu, những rễ cây nghề nghiệp ngầm ẩn. 

Cách “vẽ” dòng sông cuộc đời

Dòng sông cuộc đời có bố cục như thế nào? Chuẩn bị thực hiện
  • Thông tin: tên, tuổi, lớp
  • Các khúc sông đã qua
  • Hệ thống hình ảnh, ký hiệu biểu tượng cho những điều bạn muốn kể ở từng khúc sông
  • Các nhánh sông bạn đang nghĩ đến khi hướng về tương lai
  • Vùng lắng dữ liệu (đánh giá bản thân)
  • Logo và slogan cá nhân (thể hiện con người bạn)
1 – Tối thiểu khoảng 60 phút thực sự tập trung và một không gian yên tĩnh.

2 – Giấy khổ A3 hoặc to hơn (hãy treo trong phòng mình sau khi hoàn thành), bút màu, sticker (nếu bạn thích dán hình hơn vẽ)… Ngoài ra bạn có thể sáng tạo tùy ý, học sinh của tôi còn sử dụng cả vải, lá cây, hoa khô vì chúng liên quan đến điều bạn ấy muốn thể hiện.

3 – Yếu tố quan trọng: quy tắc “focus on me” (ở đây có một người cần được lắng nghe, cần được nhìn nhận và cần được chia sẻ, đó chính là bạn).

Nếu bạn đã sẵn sàng, hãy hồi tưởng về mình từ thuở nhỏ đến thời điểm hiện tại. Xuyên suốt hành trình ấy, đâu là những điều ấn tượng và sâu sắc mà bạn còn khắc ghi? Kỹ thuật đặt câu hỏi kết hợp sẽ giúp ích cho bạn khai thác và kể lại câu chuyện của mình. Bạn có thể tham khảo một số câu hỏi gợi ý như sau:

  • Coi những năm tháng đã qua là một câu chuyện mà bạn là nhân vật chính, vậy bạn sẽ bắt đầu từ đâu và hình dung câu chuyện chia thành những chặng nào?
  • Ở từng chặng, điều gì khiến bạn vui nhất, buồn nhất, tự hào nhất, hối tiếc nhất? Vì sao?
  • Ở từng chặng, bạn giỏi và yếu ở điểm nào? Mọi người thường ghi nhận bạn ở việc gì?
  • Ở từng chặng, những ai đã ảnh hưởng sâu sắc hoặc để lại ấn tượng với bạn? Ảnh hưởng ấy là gì và bạn thích điều gì hoặc học được gì ở họ?
  • Ở từng chặng, có sự việc nào xảy đến bất ngờ hoặc bạn chủ động khởi xướng mà đến bây giờ bạn vẫn thấy cảm xúc không?
  • Nếu chỉ dùng 1 đến 3 từ khóa khái quát về từng chặng, bạn sẽ chọn các từ nào?
  • Sau khi đã nhìn lại cả hành trình, bạn thấy mình là người như thế nào (về sở thích, tính cách, khả năng, đặc điểm năng lực học tập, giá trị bạn coi trọng), hãy tạo slogan và logo cá nhân để thể hiện con người của mình?

Mỗi thông tin gợi ra có thể là một câu chuyện nho nhỏ mà bạn sẽ “ghi lại” bằng cách sử dụng hình ảnh, biểu tượng minh họa nào đó. Nhờ thế, bức tranh của bạn có tính bảo mật rất cao. Một người chưa biết bạn đủ kỹ khi nhìn bức tranh sẽ khó giải mã ý nghĩa và thông điệp chứa trong đó. Chỉ bạn mới có thể giải mã tốt nhất và kể hoàn chỉnh nhất các câu chuyện chứa đựng trong đó mà thôi. 

Dòng sông cuộc đời không chỉ để nhìn mình và còn để kết nối với người khác

Tuyệt nhất là bạn cùng thực hiện với nhóm bạn có chung mong muốn phát triển bản thân và cùng chia sẻ với nhau về bức tranh của mình. Kỹ thuật kể chuyện vận dụng khi bạn “vẽ” (kể cho bản thân) và khi bạn chia sẻ bức tranh ấy với bạn thân, thầy cô, người đồng hành (kể cho người khác). Kỹ thuật kể chuyện không quá phức tạp, nhưng cần được chú ý. Hãy kể câu chuyện của mình một cách thành thật, để cảm xúc tự nhiên, tập trung vào những dấu ấn chính, làm rõ con người của mình và sẵn sàng lắng nghe nếu có câu hỏi. Đây cũng là hoạt động rất được yêu thích và rất hiệu quả đối với các bạn học sinh trong SEAN, một dự án hướng nghiệp dành cho học sinh THPT tôi đã thực hiện vào mùa hè 2021 tại thành phố Lạng Sơn. Một bạn chia sẻ sau khi kể về dòng sông cuộc đời của mình rằng: “Mình nhận ra công việc kể lại hành trình khôn lớn của mình không đơn giản như mình nghĩ. Mình đã dành hơn 2 tiếng để lắng đọng, để suy ngẫm, đắm chìm đưa mình 1 vé trở về tuổi thơ, qua các chặng tiểu học, THCS, THPT để vẽ nên một dòng sông cuộc đời của bản thân. Một ý tưởng mà mình chưa từng nghĩ sẽ làm nó. Khi vẽ dòng sông cuộc đời, mình nhận ra các đặc điểm của bản thân rõ ràng hơn. Điều thú vị là mình nhận ra mình rõ hơn nữa khi nghe các bạn khác chia sẻ về dòng sông cuộc đời của họ, và mỗi người là một dòng sông rất khác nhau!”.

Đây là bức tranh dòng sông cuộc đời của một bạn lớp 11, một bạn gái có vẻ ngoài nhu mì nhưng thế giới bên trong thì nhiều suy nghĩ mạnh mẽ và ấn tượng:

(Phần tên cá nhân của bạn học sinh được cắt bớt để đảm bảo riêng tư)

Khi nghe chủ nhân bức tranh này kể đến biểu tượng Trái Đất và chiếc bút, tôi rất ấn tượng. Trái Đất tượng trưng cho cuộc sống xã hội mà bạn đã ít nhiều cảm nhận qua một “kỷ niệm xương máu” khi học THCS, vì thế nó gắn với miếng dán vết thương. Chuyện là thời cấp 2, bạn có chơi thân với một nhóm bạn nhưng sau đó bị cô lập mà không hiểu nguyên nhân dù đã cố tìm hiểu bằng nhiều cách. Từ chỗ vô cùng thân thiết, đi đâu cũng có nhau, ăn gì làm gì cũng chia sẻ giờ đây bạn bị đẩy ra một cách khó hiểu. Vốn có tính cách hướng nội, giờ đây bạn càng trở nên khép kín, tự ti và không bao giờ thể hiện mình. Cuối năm lớp 9, nhóm bạn đó có nói họ chơi với bạn chỉ vì bạn có tiền và hào phóng chi trả cho mọi chuyện nhưng sau đó đơn giản là họ không muốn chơi cùng bạn nữa. Khi vẽ biểu tượng này, bạn chia sẻ bài học “Không nên đắm chìm quá lâu vào một câu chuyện không vui và không nên khép mình chỉ vì người khác đã đối xử không tốt với mình. Họ không có trách nhiệm phải đối xử tốt với mình, mình phải có trách nhiệm đó trước”. Bạn quyết định đối diện thẳng vào vấn đề và quyết tâm “Live outside the box” (slogan cá nhân của bạn), bứt phá ra khỏi vùng an toàn để thể hiện bản thân nhiều hơn, trải nghiệm nhiều hơn. Về hình ảnh chiếc bút, bạn chia sẻ: “Giờ em mới nhận ra là em đã bỏ quên niềm yêu thích viết lách, em từng học rất tốt môn Văn, trong thời gian tới em sẽ thêm gạch đầu dòng là rèn luyện kỹ năng viết”. Nội dung và ý tưởng quả thực là thế mạnh của bạn, tôi có thể xác nhận điều đó khi đã gắn bó cùng bạn gần 40 ngày trải nghiệm vào mùa hè năm nay!

Một số bức tranh dòng sông cuộc đời khác

Lưu ý nhỏ: hãy để cảm xúc bộc lộ tự nhiên nhưng đừng quên tập trung và đúc kết những dữ liệu bạn cần. Với công cụ này, các bạn không chỉ khám phá, xác nhận lại bản thân mà còn tăng thêm gắn kết với những người cùng chia sẻ với mình.

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo