Khóa học

5 lý do cha mẹ cần hướng nghiệp cùng con cái

Bên con & Cùng con

Chia sẻ thành thật là hồi tôi học lớp 12 (2007) cả mẹ và tôi đều chưa nghĩ nhiều đến chuyện hướng nghiệp. Nhà tôi nghèo nên theo ngành sư phạm là lựa chọn gần như hiển nhiên để không phải lo trang trải học phí. Nhưng hiện tại, chuyện hướng nghiệp được quan tâm hơn và cũng phát triển hơn rất nhiều so với trước. Đã đến lúc cha mẹ và con cái tập trung vào để bước qua giai đoạn chọn ngành sao cho tối ưu nhất và tạo thuận lợi nhất cho những chặng phát triển phía sau. Dưới đây là 5 lý do cha mẹ nên và cần phải đồng hành hướng nghiệp cùng con cái của mình:

Lý do 01: Thực tế, các con chưa trưởng thành và còn thiếu nhiều yếu tố để có thể hướng nghiệp hiệu quả 

Tôi từng gặp cả hai trường hợp. Có cha mẹ mặc định đứa trẻ của mình trông giống như người lớn (con trai cạo râu như bố và con gái phổng phao như mẹ) thì hiển nhiên chúng cũng phải trưởng thành về tâm lý và nhận thức. Có cha mẹ lại mặc định chẳng trông cậy gì vào chúng cả, ở cái tuổi bốc đồng, thất thường này thì tốt nhất chẳng cho chúng quyết định cái gì là hơn. Sự thật thì, con cái chúng ta đang học cách để trở thành người trưởng thành, trong đó rất quan trọng, có việc học cách tìm hiểu, lựa chọn, ra quyết định và chịu trách nhiệm cho quyết định của mình về nghề nghiệp. Là cha mẹ, chúng ta không thể để con mình dò dẫm một cách đơn độc (sự thật nhiều học sinh đã cảm thấy thế). Các con thực sự cần chúng ta hậu thuẫn để lựa chọn và theo đuổi một con đường ngành nghề trước khi các con dành 4 – 5 năm trời cho việc học hành còn chúng ta thì đổ tiền cho việc đó. Vậy con cái thiếu điều gì mà cần chúng ta hậu thuẫn?

  • Thiếu trải nghiệm, thiếu vốn sống
  • Thiếu thông tin, thiếu mạng lưới kết nối xã hội
  • Chưa nhận thức rõ ràng về bản thân và xã hội xung quanh 
  • Thiếu định hướng nên dễ bị ảnh hưởng và phân tán bởi các xu hướng bên ngoài

Lý do 02: Cha mẹ luôn có sẵn nguồn lực trong mình để hậu thuẫn cho con

Một người mẹ nói với tôi rằng: “chị chỉ là một người bán bánh cuốn, cả đời này chị chỉ biết tráng bánh và bán hàng, chị không hiểu biết như các cha mẹ thành công, danh giá khác nên không có gì để truyền dạy hay định hướng cho con”. Người mẹ tảo tần ấy quên mất rằng nghề nghiệp của chị cũng đáng quý như bao nghề nghiệp khác trong xã hội. Chị cứ nghĩ mình phải là ông nọ bà kia hay chí ít đang làm việc trong những lĩnh vực “hot” trong xã hội hiện đại thì mới có thể hỗ trợ con mình hướng nghiệp. Trong khi đó, cũng như nhiều phụ huynh (cả bình dân và danh giá như cách hiểu của chị), chị có thể giúp con hướng nghiệp bằng những cách thức thật đơn giản nhưng cần thiết vô cùng như sau:

  • Thường xuyên nói chuyện cùng con về việc hướng nghiệp: việc này giúp con dấy lên mối quan tâm thực sự với việc tìm hiểu ngành nghề và có trách nhiệm với tương lai của mình.
  • Chia sẻ quan sát và kinh nghiệm cha mẹ có được trong nhiều năm đi làm để đúc rút ra những bài học nghề nghiệp: ví dụ các con cần hiểu học gì làm gì cũng cần có mục tiêu cụ thể và việc lựa chọn mới chỉ là khởi đầu, để theo đuổi ngành nghề cần chăm chỉ học tập, tăng cường trải nghiệm thực hành.
  • Rèn tập cho con kỹ năng thế mạnh mà anh chị có: ngay cả khi mẹ là một người bán bánh cuốn, việc rèn cho con kỹ năng phục vụ khách hàng và tính toán tiền hàng cũng rất hữu ích với con.

Là cha mẹ thì đồng thời cũng là những người lao động đi trước. Những phụ huynh có con học lớp 9 ở thời điểm này cũng đã đi làm hơn 10 năm trong thị trường lao động. Hiểu biết và kinh nghiệm của cha mẹ là kho tài nguyên quý giá đối với con. Tình yêu thương, sự ủng hộ, đặc biệt là tinh thần “cùng tìm hiểu, cùng khám phá, cùng thảo luận, cùng tư duy” mới là sự hậu thuẫn tuyệt nhất cho những thiếu niên sắp chọn ngành chọn nghề.

Bảng xác định giao điểm của cha mẹ và con cái trong câu chuyện chọn ngành cho tương lai của con

Lý do 03: Đừng để con đơn độc và yếu đuối trước nhiệm vụ đầu tiên trong đời, nhiệm vụ lựa chọn ngành chọn nghề 

Có thể cha mẹ không cảm nhận được sự đơn độc hoặc áp lực của con, nhưng những điều đó cũng không vì thế mà không tồn tại trong chúng. Sáng nay, 7/6/2023, tôi nhận được một tin nhắn dài của một học sinh lớp 12 qua Facebook như thế này, xin được trích nguyên văn:

E ko muốn học Y , Y có vẻ tốt nhưng quá khó và nhàm chán với em. Nhưng e bị gò bó quá, áo đặt quá nhiều về việc lựa chọn. Thế mạnh và sở thích của em cũng nằm ở chỗ khác. Em không thể nào  chịu nổi áp lực từ mẹ và giáo viên. Áp lực khi bị thúc giục rất khó chịu, em luôn tự hỏi tại sao em gái được mẹ cho học theo sở thích trong khi em lại phải học theo ý bố mẹ? Dù học lực có tốt ra sao thì em cũng chả thấy vui gì, việc đi học thật buồn tẻ dù em có cố gắng bao nhiêu, tất nhiên em vẫn có niềm vui với bạn bè, nhưng cứ đến môn hóa em lại chán nản, cô giáo thì thúc giục, nói nhiều về điểm số, trong giờ học em căng thẳng vì bị cô nhìn nhiều nhất lớp. Em nghĩ mình sẽ không vui vẻ gì dù có vào trường Y nào đó. Nhưng em có nói gì thì bố mẹ cũng chả muốn nghe, họ chỉ quan tâm mình nghĩ gì và làm như nào là tốt theo quan điểm của họ. Điều đó đang giết chết em dần dần. Mới hôm qua em khi nghĩ đến việc đi học thiết kế đồ họa để phát triển khả năng vẽ (nghệ thuật chính là đam mê mà e ngày nào cũng nhắc đến ngoài miệng và nghĩ đến trong đầu). Nhưng từ khi học chỉ để thi Y em chỉ như con robot cố gắng theo đuổi thứ mà bố mẹ muốn, có thể nó sẽ tốt cho em và tương lai của em, biết đâu đấy, nhưng em không muốn cái “tốt” này. Em sẽ chẳng bao giờ lớn được đâu, em đâu có được quyết định hay bày tỏ ý kiến gì về tương lai của mình!

Lo lắng và bất an là khởi nguồn của sự áp đặt của chúng ta lên con cái. Tất nhiên không phải phụ huynh nào cũng khiến con mình phải viết những dòng đau đớn ở trên. Có những phụ huynh trở thành điểm tựa tự hào của con mà tôi được cảm nhận từ cả hai phía, đứa con và bậc cha mẹ. Nhưng những cha mẹ đang áp đặt lên con cái, lý do của họ phần nhiều xuất phát từ tình yêu thương và khát khao con được hạnh phúc, thành đạt. Chỉ mong rằng, ngay cả với những lý do đẹp như vậy, chúng ta cũng đừng để một đoạn đường của chúng ta và con cái trở nên xấu xí và đau khổ. Được cha mẹ lắng nghe, cởi mở cùng con tìm hiểu thế giới xung quanh và góp ý đúng mực là niềm ao ước của biết bao thiếu niên trong đời này.

Lý do 04: Con cái chọn được ngành nghề phù hợp, người vui lòng nhất chính là chúng ta

Trong tương lai xa, sẽ đến lúc chúng ta không thể hiểu những gì con cái lựa chọn, cũng không thể ở bên chúng mỗi ngày. Nhưng ngay ở ngưỡng cửa chọn ngành lúc này, khi cha mẹ giúp đỡ và cùng con chọn được lĩnh vực phù hợp, đó sẽ là bước đệm thuận lợi giúp con phát huy thế mạnh và có con đường nghề nghiệp tiềm năng trong tương lai. Con đường nào cũng có thử thách, nhưng đó là những thử thách xứng đáng không bắt chúng phải “đập đi xây lại” hay khốn khổ trong khủng hoảng sai ngành. Rút cuộc thì con cái chọn được ngành nghề tốt với chúng, cha mẹ sẽ là người vui vẻ và yên lòng. Vươn lên thế nào trong hành trình tiếp theo, chúng ta sẽ đồng hành với con cái những góc độ rất khác!

Lý do 05: Hướng nghiệp cùng con là cơ hội để cha mẹ chiêm nghiệm lại về sự nghiệp của chính mình

Nếu việc đi làm đã trở thành thói quen tự nhiên như việc hít thở và chuyện mưu sinh khiến nhiều người trong số cha mẹ chẳng còn để ý tới việc mình vui hay buồn với công việc mỗi ngày, mình muốn phát triển sự nghiệp như thế nào, giá trị của mình trong công việc và giá trị của nghề nghiệp này là gì, những gì mình đang làm có ý nghĩa như thế nào với xã hội hiện tại và tương lai. Những điều đó sẽ xuất hiện một cách tự nhiên khi chúng ta cùng con hướng nghiệp. Như đã nói ở trên, cha mẹ là những người lao động đi trước và con cái là thế hệ lao động tương lai (dù có khác ngành nghề), sự kế thừa những suy tư về nghề nghiệp, một trong bốn yếu tố quan trọng nhất trong đời nếu nói như tiến sĩ Lê Thẩm Dương (ba yếu tố còn lại là sức khỏe, gia đình, bạn bè) có ích cho cả hai phía. Và hãy tin tôi, mọi thứ sẽ tốt đẹp hơn khi chúng ta cập nhật hơn nữa cho chính mình về những yếu tố gốc rễ của sự nghiệp, ngay trong quá trình chúng ta đồng hành cùng “đứa trẻ sắp lớn” của mình.

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo