Khóa học

KHÁM PHÁ BẢN THÂN QUA PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN VÀ KỸ THUẬT TRÒ CHUYỆN SÂU

Tôi biết thêm điều gì về mình qua góc nhìn của người khác? Và tôi tiếp nhận những thông tin ấy như thế nào?

Cách này giúp bạn khám phá bản thân ở góc độ khách quan, mở cánh cửa từ bên ngoài. Học sinh của tôi gọi cách này là “soi gương” vì tìm hiểu bản thân qua góc nhìn của người khác. Lời khuyên chân thành là bạn đừng thực hiện khảo sát một cách hời hợt vì kết quả nhận được sẽ rất qua loa. Khảo sát hời hợt là gặp đâu hỏi đấy, nghĩ gì hỏi đó hay thái độ xuề xòa, “thế nào cũng được”. Hãy nghĩ, đây là một hành động có chủ đích của bạn, kết quả thu được rất có ý nghĩa với bạn. Hãy khiến người được hỏi cảm nhận được những điều này! Vì thế, bạn cần có sự chuẩn bị chu đáo!

Chuẩn bị thế nào trước phỏng vấn?

Mục tiêu khảo sát?

  • Biết mình có những đặc điểm gì trong mắt người khác và vì sao họ nhìn nhận như vậy.
  • Soi chiếu cách nhìn nhận ấy với cách nhìn nhận của bản thân
  • Xác nhận chắc chắn hơn về những rễ cây nghề nghiệp 
 

Nên trò chuyện với ai?

  • Người gắn bó lâu dài với bạn (cha mẹ, bạn thân, thầy cô chủ nhiệm…)
  • Người hiểu bạn qua các hoạt động ngoại khóa, CLB, hoạt động thiện xã hội…(bạn/các anh chị cùng mạng lưới)
  • Người có tính cách chân thành, tư duy tích cực, cách nhìn khách quan 
  • Đừng ôm đồm, số lượng khảo sát dưới 5 người là bạn sẽ có kết quả khá ổn rồi!
Chuẩn bị gì trước khi trò chuyện sâu?

  • Danh sách người được hỏi (và lý do lựa chọn họ)
  • Bảng câu hỏi phỏng vấn
  • Hẹn lịch phù hợp (nêu rõ mục đích buổi trò chuyện và hẹn thời lượng tối thiểu 60 phút)
  • Chọn không gian riêng tư, yên tĩnh, thân thiện

Bám sát mục tiêu, bạn sẽ làm chủ cuộc trò chuyện, người được hỏi cũng biết nên giúp bạn thế nào. Chọn đúng đối tượng, bạn sẽ có nhiều thông tin với những câu trả lời đáng tin cậy, thành thật, tận tâm. Nhưng nếu bạn coi thường bước chuẩn bị, cuộc trò chuyện khó có thể diễn ra suôn sẻ.

Khi phỏng vấn, kỹ thuật trò chuyện sâu sẽ giúp ích rất nhiều cho bạn!

Nếu bạn ít khi có các cuộc trò chuyện sâu với những người quanh mình, có thể bạn sẽ thấy bối rối không biết bắt đầu từ đâu. Đừng lo lắng, cuộc trò chuyện này chưa cần bạn phải có kỹ năng giao tiếp tuyệt đỉnh (dù khi thực hành cuộc trò chuyện ấy, bạn cũng đang rèn luyện luôn kỹ năng này rồi!) mà cần nhất sự chân thành, mạch lạc và rõ ràng. Một cuộc trò chuyện sâu có thể diễn ra như thế này: 

Mở đầu 

+ Nhắc lại mục tiêu buổi trò chuyện.

+ Thể hiện thái độ mong muốn nhận được chia sẻ của người nói.

Trọng tâm

+ Tập trung vào các thông tin bạn muốn thu thập.

+ Chú ý đặt thêm các câu hỏi mở và câu hỏi thể hiện sự quan tâm đến người cùng trò chuyện.

Kết thúc

+ Sử dụng câu nói tổng kết: đây là dấu hiệu để người nghe hiểu buổi trò chuyện đã kết thúc và bạn tiếp nhận được gì.

+ Dùng một vài từ khóa bày tỏ cảm xúc của bạn và cảm ơn người đã giúp đỡ.

Gợi ý bảng câu hỏi khảo sát

(Tùy đối tượng mà hệ thống câu hỏi có thể thay đổi cho phù hợp. Trong quá trình trò chuyện, hãy ghi lại các thông tin hữu ích với bạn)

Đối tượng

1.Bạn thấy tôi giỏi và yếu ở việc gì? 2.Điều gì ở tôi khiến bạn cảm thấy thích hoặc không thích nhất? 3. Qua giao tiếp và hành động,  bạn thấy tôi là người như thế nào? 4. Bạn nghĩ tôi làm nghề gì sẽ phù hợp? 5.Kể về 1 kỉ niệm đáng nhớ nhất với tôi?
Cha,mẹ
Bạn thân
Tiền bối/

bạn thân ở CLB

Thầy cô thân thiết
Người lớn có hiểu biết rộng, có uy tín mà bạn tin tưởng

Khi trò chuyện, hãy hướng đến một cuộc trò chuyện sâu. Trò chuyện sâu đòi hỏi bạn lắng nghe ba cấp độ (nghe thông tin, nghe cảm xúc, nghe ý muốn của người đối diện) và đặt câu hỏi ba cấp độ (hỏi dẫn dắt, hỏi thông tin, hỏi nhu cầu). Khi kết thúc cuộc trò chuyện, bảng phỏng vấn của bạn đã có các thông tin cần thiết, sự gắn kết của bạn với người được phỏng vấn cũng tốt hơn. 

Nếu có một mentor đồng hành cùng bạn tuyệt. Nhưng không thể chờ ai đó ở bên chỉ cho ta mọi thứ thì ta mới bắt đầu, thử đi bạn ạ, khó đấy, nhưng đáng đấy!

Quốc An (tên nhân vật đã được thay đổi) đang học lớp 11, khi sử dụng công cụ bảng khảo sát, bạn đã có cuộc trò chuyện sâu với bố, một người thân thiết trong gia đình nhưng hai bố con hầu như không nói chuyện gì khác ngoài chuyện cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Bố Huy không phải người giỏi thể hiện tình cảm với con cái. Ban ngày, khi bố đi làm, Huy nhắn tin cho bố rằng mình muốn nói chuyện cùng bố về kế hoạch tìm kiếm nghề nghiệp của mình, trong đó có bước tìm hiểu bản thân bằng cách lắng nghe ý kiến của mọi người. Dù là bố con nhưng Huy vẫn thấy  thấy khá ngại ngùng, việc nhắn tin giúp Huy đỡ ngại và chắc đọc tin nhắn thì bố hiểu dễ hơn. Trước buổi nói chuyện vào tối muộn, Huy khá bối rối không biết bắt đầu như thế nào để bố không thấy mình kỳ cục so với thường ngày. Bảng phỏng vấn đã có các câu hỏi nhưng bắt đầu ngay như thế thì gượng quá. Huy chọn cách hỏi về ngày hôm nay của bố như thế nào rồi nhắc lại mong muốn tìm hiểu bản thân và nghề nghiệp của mình. Sau đó, Huy rất ngạc nhiên và thích thú, bố không trả lời thẳng vào câu hỏi mà kể bằng tuổi Huy thì bố như thế nào. Bố chia sẻ về công việc của bố có gì hay và có những áp lực gì. Bố dặn Huy để có cơ hội làm việc cao trong tương lai Huy cần sửa những đặc điểm gì trong hiện tại và theo cảm nhận chủ quan của bố thì bố thấy Huy hợp với ngành nghề nào. Huy có cảm giác mình đang nói chuyện với một tiền bối trong thế giới lao động và thấy khâm phục vì những cố gắng của bố trong công việc để đảm bảo cuộc sống gia đình êm ấm nhất. Dù không dự định trước, nhưng Huy đã hỏi thẳng bố vì sao luôn quá nghiêm khắc và ít tình cảm với mình, câu trả lời của bố khiến Huy bất ngờ: “Con nhìn xem, con là con một, ông bà hai bên và mẹ đều rất nuông chiều con, cái gì cũng muốn làm thay con. Nếu bố cũng chiều chuộng con như vậy thì làm sao con tự biết chăm sóc cho mình, làm sao con có trách nhiệm với người khác và làm sao con cứng cáp lên được!”. Sau cuộc trò chuyện nghiêm túc đầu tiên như những người đàn ông trưởng thành, Huy thấy yêu bố hơn. Huy bắt đầu hay hỏi ý kiến bố. Có gì không giúp được Huy, bố còn giới thiệu Huy với bạn của mình, người có thể giúp Huy trả lời những câu hỏi đó! Bố cũng có vẻ tự hào vì Huy là chàng trai nghiêm túc với tương lai và quan tâm đến những vấn đề thực sự quan trọng. Điều đó rất có ý nghĩa với bố, nhất là khi bố mẹ chỉ có một mình Huy! Và tất nhiên, điều đó cũng có ý nghĩa quan trọng với Huy nữa!

Bạn thân mến! Khi bạn thực sự muốn cuộc trò chuyện nào đó giúp bạn nhìn nhận lại mình và mở mang cho bạn nhiều điều bạn chưa biết, thì hãy thử đi! Giống như Quốc Huy ở trên đã thử với bố của mình. Ngoài ra, trong nhiều cuộc trò chuyện có thể bạn sẽ nghe cả những điều không tích cực về mình, khi ấy hãy chọn thái độ ứng xử phù hợp. Một người thầy từng dạy tôi rằng, trước các tình huống, hãy chọn cách “phản hồi thay vì phản ứng”. Đừng đôi co hay bất mãn nếu có câu trả lời không được như ý bạn. Bởi nhận định của họ có như thế nào, ngoài cách nhìn riêng của họ thì một phần cũng vì hành xử bên ngoài của bạn đã khiến họ nghĩ như vậy. Ví dụ, một bạn trẻ sau khi phỏng vấn anh chị tiền bối trong câu lạc bộ trường chia sẻ: “Dù đã được cô hướng dẫn kỹ là giữ thái độ lắng nghe khách quan, tinh thần cầu thị, phản hồi chứ không phản ứng nhưng khi bị anh chủ tịch CLB nói đi nói lại là em thiếu tính trách nhiệm, hay chậm deadline rồi chưa cởi mở với các bạn, em thấy oan ức quá, không chịu nổi nên em cũng giải thích đi giải thích lại là em bận học chính khóa, học nghề, ôn đội tuyển, học thêm như thế nào rồi tính cách em hướng nội, em không giỏi nói chuyện, mọi người không hiểu em ra sao. Kết quả là anh ấy bảo thôi không nói nữa! Tình huống này làm em thấy mình thất bại khi trò chuyện cùng anh ấy nhưng cái hay là em quan sát được cách hành xử của mình và rút ra được hai bài học: một là phải bình tĩnh lắng nghe người khác dù họ đang nói điều mình không muốn nghe chút nào và hai là nên có những cuộc trò chuyện như thế này, nó giúp em hiểu rằng em đang để bản thân quá phụ thuộc vào khó khăn khách quan và chưa có thái độ đúng với tập thể . Em quyết định sẽ nói chuyện lại với anh ấy một lần nữa. Em đã thụ động cứ nhận deadline rồi để việc này việc kia cuốn đi, thay vì thế, lần sau em sẽ chủ động đề xuất deadline để hoàn thành nhiệm vụ! Em nghĩ, cuộc trò chuyện thẳng thắn tiếp theo sẽ giúp anh ấy thấy rằng em là người biết tiếp thu và thay đổi tích cực chứ không chỉ là đứa bảo thủ cô ạ!”.

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat ngay
Chat trên Zalo